Geert van Oorschot

15 December 2016


Een naakte jonge vrouw en een vaas zonnebloemen. Zo ziet het begin eruit van de uitgeverij van de vrijdenker en gemankeerde poëzieliefhebber Geert van Oorschot (1909-1987). De beeltenis werd gemaakt door kunstenaar Corneille en siert het omslag van de dichtbundel Gestalten en seizoenen (1945) van Charles B. Timmer. Bovendien tekende Corneille het eerste vignet van de uitgeverij, dat nadien nog zo vaak de prachtige slanke boekbandjes van de uitgeverij zou sieren. Mooie regels in het openingsvers van de bundel zijn – ongetwijfeld onbedoeld – fraai van toepassing op de uitgever Geert van Oorschot: ‘Dan zal ik een zuil aan uw [meer…]



Paul de Wispelaere

4 December 2016


Eind jaren negentig bestudeerde ik het werk van Paul de Wispelaere vrij intensief. Onderstaande fragmenten uit mijn onderzoek hebben nooit een plaats gekregen in mijn uitvoerige essay over Louis Paul Boon en het modernisme in Vlaanderen, noch in mijn dissertatie. Nu ik vandaag hoor dat Paul is overleden, zet ik dit onvoltooide werk maar op deze pagina.    […] Na de oorlog blijft de moderne literatuur nog lang een gesloten boek voor Paul de Wispelaere. In 1947 slaat de romantisch-expressieve schrijver De Wispelaere zijn cahiers met persoonlijke ontboezemingen voorlopig zelfs helemaal dicht. Hij zal lange tijd nauwelijks nog aan schrijven toekomen, want [meer…]



Herman Gorter

4 November 2016


De dichter Herman Gorter (1864-1927) oogst in Nederland en Vlaanderen nog altijd veel bewondering. In de vorige eeuw werd hij druk bestudeerd door met name Enno Endt en biograaf Herman de Liagre Böhl en erkenden de dichters van Vijftig (o.a. Lucebert) schatplichtig te zijn aan zijn werk. In deze eenentwintigste eeuw wordt nog immer in proefschriften en studies aandacht aan Gorter geschonken, in 2010 werd Verzen (1890) herdrukt in de befaamde reeks klassieken ‘Perpetua’, de schrijver, acteur en performer Ramsey Nasr verfilmde Gorters gedicht ‘Ik was toen een kleine jongen’ voor zijn fameuze reeks filmpjes ‘Dichter draagt voor’ en nog [meer…]



Renger, van Nyk de Vries

1 May 2016


JE MOET DOEN WAT JE MOET DOEN. Nyk de Vries (Noardburgum, 1971) studeerde geschiedenis in een periode dat het postmodernisme grote opgang maakte. Aanvankelijk beviel hem dat uitermate, want dankzij dit denkkader kon hij zijn waaier aan waarheden, de diverse rollen die hij in zijn leven had te vervullen, netjes naast elkaar laten bestaan. Hij was de zoon van een bouwvakker uit de Friese Wouden en moeder was huisvrouw. De Vries was daarnaast al jong leadzanger bij de Engelstalige punkrockformatie The Amp (1987-1995). Verlegen was hij bovendien, maar uitbundig niet minder. Hij stond als student ingeschreven aan de Rijksuniversiteit Groningen, [meer…]



Zoek de mens

27 November 2015


Hij heeft het goed voor elkaar, Gerlof Verdegaal. Nog geen vijftig jaar oud, werkzaam als planoloog en materieel gezien aan de top van zijn kunnen. Alles wijst er op dat zijn leven ‘een verhaal vol huiselijk geluk’ zal worden. Vader is enkele jaren voordien overleden, moeder stelt het redelijk wel. Met zijn vrouw en drie kinderen woont hij in een buitenwijk van welhaast Amerikaanse allure. De kinderen hebben elk een eigen kamer, voor zichzelf heeft hij een prettige werkruimte ingericht en zijn elegante vrouw met oceaanblauwe ogen is doorgaans vervuld van dankbaarheid: ‘Ze was blij met hun woning en de [meer…]



Meeuwen

16 August 2015


Het boek Meeuwen van J. Bernlef is dé roman die met de Wadden is verbonden. Toch is het niet eenvoudig, zo niet onmogelijk, om te bepalen op welk eiland het boek zich dan zou afspelen. Daarvoor is het weer te universeel van opzet. Dit tegelijkertijd weten en niet-weten, structureert een van de meest ontroerende en raadselachtige boeken uit de Nederlandse literatuur.   Een verblijf aan zee zorgt er af en toe voor dat je – op raadselachtige wijze, dat wel – even zonder tijd zit. Aan zee, maar eigenlijk geldt het voor elk open landschap, hou je gedurende een langere [meer…]



Paul Mennes en de kunst van het weglaten

26 February 2015


Het begint met het omslag. Een geel doosje, rechtop, tegen een felblauwe achtergrond, de belettering wat grof in rood en zwart. Bij eerste oogopslag een vagelijk herkenbaar beeld. Een associatie dringt zich op: de Brillodoos van Andy Warhol. Maar tegelijk is het toch écht een ander doosje. Zeep zit er vast niet in, eerder tot vraagtekens omgebogen paperclips. Daarmee is de toon gezet want Niets bijzonders van Paul Mennes is vanaf de kaft een bijzonder complexe, dun bedrukte collageroman van nog geen 140 pagina’s, opgebouwd uit vele korte hoofdstukjes die doorgaans de lengte van een tijdschriftartikel niet overschrijden. Samengeklonterd zijn [meer…]



Alweer een biografie over Theun de Vries

9 February 2014


Het is een duizelingwekkende reeks cijfers en feiten, voor wie leven en werk van Theun de Vries (1907-2005) wil bestuderen. Zijn leven beslaat nagenoeg de gehele twintigste eeuw en hij vervaardigde in die periode zo’n 160 boektitels en 1500 bijdragen aan tal van boeken en periodieken. Al op jonge leeftijd begon deze autodidact (het gymnasium zou hij niet afmaken) te publiceren. Reeds in 1925 verscheen zijn poëziedebuut en nadien verzamelde hij in een ommezien talloos veel literaire vrienden en mentoren om zich heen. De publicatie van Stiefmoeder aarde (1936) zorgde ervoor dat zijn naam definitief werd gevestigd. In diezelfde jaren [meer…]



Johan Polak de alchemist

19 December 2012


Verrassend veel schrijvers, en naar nu blijkt ook uitgevers, hebben belangstelling voor scheikunde en alchemie. Elias Canetti is wellicht het bekendste voorbeeld. Maar we hoeven zover niet te zoeken. De dichter Hans Lodeizen werkte enige tijd als laborant en De avonturen van Bram Vingerling inspireerden Harry Mulisch voor de oorlog al tot het doen van chemische experimenten op zijn jongenskamer in Heemstede. Uitgeefster Angèle Manteau studeerde eind jaren twintig enige tijd scheikunde in Brussel en had de ambitie om in een laboratorium te gaan werken. En nu schrijft Koen Hilberdink in zijn korte literair-historische essay Boekenmanie, over de geboorte van [meer…]



Stijn van der Loo gaat de verkeerde kant op

14 November 2012


De in Eindhoven geboren schrijver en theatermaker Stijn van der Loo (1963) was aanvankelijk vooral als zanger succesvol met enkele theaterprogramma’s en als maker van korte films. Relatief laat, in 2004, begon hij met het schrijven van romans. Eind 2011 verscheen zijn jongste boek, Slopers. Het is een onvervalste neo-naturalistische roman waarin de jaren van de Nederlandse wederopbouw worden geschetst. Het verhaal speelt zich af in 1955, in het denkbeeldige dorpje Mortel, niet ver van de Duitse grens. De Werdegang van twee broers en hun sloopbedrijf ‘Gebroeders Pek in sloop en terrazzo’ staat centraal. Vader is in de oorlog verdwenen [meer…]